Fauna

Način odabira prikazanih vrsta

Predstavljamo vam vrste karakteristične za dato područje. Trudili smo se da obuhvatimo barem po jednog predstavnika sisara, ptica, riba, gmizavca/vodozemaca i insekata, tj. kod biljaka  predstavnika nižih i viših (vaskularnih) biljaka. Neke od predstavljenih vrsta su endemične, pod različitim stepenima zaštite ili jednostavno simbolizuju dato područje.  Date koordinate su samo okvirne.

Kavkaski poštar (Colias caucasica balcanica) Prikaži na mapi

Ovo je tipičan planinski leptir, čije je jedino stanište  u Evropi samo Balkansko poluostrvo (Bosna i Hercegovina, Srbija, Crna Gora, Albanija i Makedonija). Do nedavno se preko sto godina smatralo da mu je jedino stanište u Srbiji na Kopaoniku, ali su poslednjih godina otkrivene još dve kolonije i to na Mučnju i Javoru. Može se naći na planinskm livadama, u blizini bukovih šuma i proplanaka.  Na Kopaoniku naseljava staništa na acidofilnim podlogama (granit), dok je u Bosni i Hercegovini nađen na krečnjačkom karstu. Od šafranovca se razlikuje crvenkastom bojom krila i izrazito brzim letom. Jaja polaže na biljku Chamaecytisus hirsutus, koja služi i za ishranu larvi. Retka je i zaštićena tercijerna vrsta dnevnog leptira.

Gaćasta kukumavka (Aegolius funereus) Prikaži na mapi

Jedna od manjih sova, čija se veličina kreće u rasponu od 22 do 27 centimetara, sa rasponom krila od 50 do 62 centimetra, koja je lako prepoznatljiva po svom  perju boje čokolade . Nastanjuje guste četinarske šume. Gnezdi se u šupljem drveću, napuštenim gnezdima grabljivica, i sl. Hrani se manjim sisarima, ali takođe i pticama i insektima, kao i drugim beskičmenjacima. Pretežno je noćna životinja, iako je u severnim predelima zbog kratkih letnjih noći primorana da lovi i danju. Životni vek ove vrste je do 16 godina. Zbog svoje male veličine, često je na meti većih sova i grabljvica.

Suri orao (Aquila chrysaetos ) Prikaži na mapi

Suri orao je jedna od najvećih ptica grabljivica kod nas. Prisutna je u Euraziji, severnoj Americi i delovima Afrike. Raspon krila ove grabljivice, tamno braon boje, varira od 1,8 do 2,34 metra. Ova prilično prilagodljiva vrsta preferira planinske oblasti sa svojim aktivnostima skoncentrisanim na stenske formacije. Mogu se naći u tundrama, četinarskim šumama, stepama i prerijama, kao i regionalno u travnatim staništima. Hrane se uglavnom sisarima i drugim pticama. Vrsta spada u grupu ugroženih životinjskih vrsta. Retka je i na Kopaoniku.

Sivi vuk (Canis lupus) Prikaži na mapi

Sivi vuk je autohtona vrsta koja se javlja u divljinama i udaljenim oblastima severne Amerike, Eurazije i severne Afrike. U vremenu kada je vuk već bio istrebljen u drugim delovima Evrope, u Srbiji je preživeo. U Srbiji naseljava gotovo sve planinske oblasti, a zanimljivo je da se može naći i u Deliblatskoj peščari. Prema podacima stručnjaka, populacija vuka u Srbiji je u blagom porastu i procenjuje se na između 800 i 1000 jedinki.

Kao predator, koji se nalazi na vrhu piramide ishrane, vuk je prirodni regulator populacija svog plena – lovi slabe, stare, bolesne, životno nesposobne, nedovoljo snažne i nedovoljno oprezne jedinke, dok preživljavaju najsposobnije i najjače jedinke. Pored toga, vuk se hrani i uginulim jedinkama, te se može reći da ima i sanitarnu ulogu u prirodi. U pojedinim, čovekom gusto naseljenim oblastima, vukovi su usmereni na ishranu koju sačinavaju domaće životinje, ali se ponekad hrane čak i na deponijama.

U ranijim vremenima, tokom dugih zima i nedostatka plena, vuk je često u potrazi za hranom napadao seoska domaćinstva, i za plen uzimao domaće životinje. To je doprinelo da se među narodom izgradi strahopoštovanje prema vuku i da vuk dobije svoje mesto u narodnim predanjima. Odatle i potiče srpska tradicija hajki (grupnog lova) na vuka, jer je nanosio ogromne štete stočnom fondu. Danas se o regulaciji brojnosti vuka brinu lovci, koji je održavaju  na optimalnom nivou, na častan, zakonit, racionalan način zasnovan na naučnim osnovama. Uprkos brojnim ratovima i organizovanom lovu na vukove, oni nikad nisu nestali sa Balkana.

Ova vrsta je danas zaštićena u svim zemljama Evrope i intenzivno se radi na njenom povratku u svoja prirodna staništa.

(izvor Milan Ostojić i Aleksandar Pantelić)

Puh orašar (Muscardinus avellanarius ) Prikaži na mapi

Puh orašar je mali noćni glodar iz porodice Puhova. Prosečna veličina tela je 6 do 9 cm sa dugačkim repom od 5,7 do 7,5 centimetara, braon boje sa velikim crnim očima. Upada u period hibernacije od aprila do maja. Aktivan je noću, kada se vere po grančicama u potrazi za hranom. Hrani se orasima, lešnicima, žirovima, ali i plodovima kao što su jagode i kupine. Takođe se hrani i insektima, pre svega gusenicama i mušicama. Nastanjuje šumovite predele, žive ograde u naseljenim oblastima, gde prave gnezda, od kojih se udaljavaju najviše 70 metara. Ugrožene su od strane predatora (jazavac, lisica, lasica), gaženja i uništavanja gnezda od strane čoveka i divljači, nedostatkom hrane u slučaju da dele stanište sa ostalim, kompetitivnijim vrstama kao što su veverice, i uništavanjem staništa.

×