Spomenici

Golubačka tvrđava Prikaži na mapi

Nalazi se na samom ulazu u Nacionalni park, nizvodno od mesta Golubac. Ne zna se ko je tačno podigao ovu tvrđavu, ali se njeno ime prvi put pominje u ugarskim poveljama iz 1335. godine. Ovaj grad je bio strateški veoma značajan, pre svega zbog svoje pozicije. Sastoji se od nepravilne osnove i bedema, koji prate konfiguraciju terena. Unutar bedema je podeljen na nekoliko celina, sa devet međusobno povezanih kula. Na uzvišenju se nekada nalazila citadela  i tri kule, sa skladištima. Na nižem delu se nalaze ostaci palate iz XV veka, uz koju je bila odbrambena i stambena kula. Uz vodu su se nalazili objekti koji su služili u odbrambene svrhe, kao i pristanište. Jedinstvena arhitektura i pozicija, koje su ovu tvrđavu štitili od neželjenih posetilaca je čine jedinstvenom. Zbog izgradnje magistralnog puta, na žalost, neki delovi tvrđave nisu sačuvani, niti istraženi. U narednim godinama je predviđeno izmeštanje puta i renoviranje tvrđave, što će je učiniti dostupnijom za turiste, ali i vratiti joj stari sjaj.

Trajanova tabla Prikaži na mapi

Ovaj spomenik iz rimskog perioda svedoči o velikim građevinskim poduhvatima nekadašnjeg Rimskog carstva, u ovom slučaju izgradnji puta kroz Đerdap i kanala, koja je završena 103. godine. Ova tabla se nalazi na srpskoj obali Dunava, ali je vidljiva samo sa vode. Tabla je uklesana u stenu, i na njoj je napisan latinski tekst. Tekst se nekada sastojao iz šest redova, ali su danas očuvana samo tri. Izgradnjom hidrocentrale, put je potopljen, a tabla je izdignuta na viši nivo, kako bi se sačuvala.

Dijana Prikaži na mapi

Ovo utvrđenje je samo jedno od više rimskih kastruma – utvrđenja u kojima su boravile rimske legije. Ovakva utvrđenja su uglavnom bila istorodna na celom području Rimskog carstva. Verovatno je sagrađeno u vreme vladavine cara Trajana, u drugom veku nove ere, zarad obezbeđivanja kanala i granice. U V veku ovo utvrđenje je podleglo pred Hunima, koji su ga razorili, da bi ga kasnije obnovio car Justinijan. U utvrđenju su nađeni ostaci drugih objekata, od kojih se za neke pretpostavlja da su bili verski, kao i nekropole. Nađeni su i drugi artefakti – bronzane skulpture, predmeti za svakodnevnu upotrebu koji ukazuju da je osim vojnog značaja, Dijana bila i ekonomski centar sa pristaništem.

Ostaci Trajanovog mosta Prikaži na mapi

Ovaj most je bio najupečatljiviji deo rimskog puta koji je prolazio kroz klisuru. Spajao je današnju Srbiju sa Rumunijom.  Bio je sagrađen od kamena i dugačak oko jednog kilometra, sačinjen od lukova i 20 stubova. Fascinantan je podatak da je izgradnja ovog mosta trajala samo dve godine, od 103 do 105. Most je srušen naredbom cara Aurelijana pred naletom varvarsih plemena, kada su rimljani morali da napuste ovu oblast. Na srpskoj strani, u selu Kostol se i dalje mogu videti ostaci jednog od stubova ovog mosta.

Balon stanice i locevi Prikaži na mapi

Deo Đerdapske klisure, Kazan, bio je najdramatičniji predeo celog toka Dunava i najopasniji za plovidbu, pre izgradnje brane. Rečni saobraćaj je bio regulisan specifičnim sistemom vođenja i kontrole. Sastojao se od šest signalnih balon stanica na obe obale Dunava, nešto poput semafora. Podignut ili spušten balon je bio znak kapetanima da slobodno prođu ili sačekaju mimoilaženje sa brodom iz susednog smera. Balon stanice Pena i Varnica su i danas sačuvane i imaju ulogu spomeničkog infrastrukturnog nasleđa. Otežano prolaženje Sipskim kanalom je regulisano do 1916. godine uzvodnom vučom jakim parobrodom, a kasnije i lokomotivskom vučom. Sipska lokomotivska vuča se bavila vučom i propuštanjem brodova kroz kanal koji je teritorijalno bio na jugoslovenskoj strani (sadašnje Srbije). Specijalni kapetani-mašinovođe su se nazivali Locevi i imali su svoju specijalnu školu u ovoj oblasti.

Ada Kale Prikaži na mapi

Ostrvo-tvrđava Ada Kale se nalazilo na par kilometara uzvodno od sadašnje brane Đerdap I. Predstavljalo je najbitniju stratešku tačku na Đerdapu još od doba Rimljana. Tokom istorije menjalo je vlasnika, a poslednji stanovnici su bili uglavnom Turci. Zbog izgradnje hidrocentrale, 1971. godine ostrvo je moralo da bude potopljeno, te su stanovnici preseljeni u Tursku, a tvrđava premeštena na rumunsko ostrvo Šimijan. Posebno je zanimljiva činjenica da se način života stanovnika ostrva nije puno menjao i da je muslimanski živalj održavao tradiciju, običaje i kulturu. Bavili su se manufakturnom proizvodnjom ratluka, preradom duvana, šibica, proizvoda od smokve i maslina.

Fetisalam Prikaži na mapi

Srednjovekovno utvrđenje Fetisalam je sagrađeno na temeljima rimskog utvrđenja Zanes. Fetisalam se sastoji od Velike tvrđave i Malog grada unutar nje, koji je bio vojno utvrđenje i značajna strateška tačka za kontrolu plovidbe Dunavom. Mali grad izgrađen je 1524. godine u vreme vladavine Sulejmana Veličanstvenog, a današnji oblik Fetisalam dobija početkom 19. veka u vreme pohoda Mahmuda II. U svojoj burnoj istoriji je često menjala vlasnike. Tvrđava Fetisalam je jedna od šest srpskih tvrđava, koja je 1867. godine predata Srbima na upravljanje, čime su Turci definitivno napustili ove prostore. Danas je kulturno-istorijski spomenik, omiljeno mesto za šetnju, rekreaciju i sportske aktivnosti.

×