SP Đavolja varoš Prikaži na mapi

≈Usudite se da otkrijete Đavolju Varoš!

 

OSNOVNE INFORMACIJE

Status zaštite: Spomenik prirode

Upravljač- staralac: "Planinka" a.d., Kosovska 38, 18430 Kuršumlija, Srbija, Tel: +381 27 381344,+381 27 381512

Osnovan: 1959. godine, a 1995. godine je Uredbom Vlade Republike Srbije proglašen za prirodno dobro od izuzetnog značaja i stavljen u prvu kategoriju zaštite - SPOMENIK PRIRODE.

Čuvarska služba: Kontakt osoba – Radoje Stepanović, upravnik Đavolje Varoši, Tel. +381 63 453196

Vodička služba: Tel. +381 27 381344

Koordinate: N 43°00'50 '' i  E  21°27'36''

Spomenik prirode se nalazi na području planine Radan, koja je se nalazi u postupku zaštite. Spomenik prirode je najzančajniji geomorfološki prirodni spomenik u Srbiji. Sačinjavaju ga dva veoma retka fenomena: vrlo atraktivne zemljane figure i dva izvora jako kisele i mineralizovane vode. Biodiverzitet područja kao i biljnih i životinjskih zajednica je jako bogat. Ukupno je zaštićeno 67 ha površine. Trenutno se kod vlade RS nalazi zahtev za zaštitu 1014 ha. U ovoj oblasti preovljađuju šume hrasta sladuna i cera, šume hrasta kitnjaka i graba, brdske i planinske šume bukve i jele i bukve i smrče iznad 1.500 m. Veliki kompleksi livada bogati su raznovrsnim lekovitim biljem (kamilica, kantarion, lincura, kleka, bokvica, majcina dusica, hajducka trava, beli slez). Kada dođete u Đavolju Varoš, obilazak počinjete od glavnog ulaza koji se nalazi odmah pored parkinga. Ulaz u ovaj spomenik prirode počinje sa kapijom koja je, kao i sve u ovom kompleksu, napravljena od prirodnog materijala u etno stilu. Na samom ulazu se nalazi biletarnica i suvenirnica koje su ujedno i informativni centar ,a gde se kupuju ulaznice i suveniri. Detaljne informacije o kompleksu se mogu dobiti na samom ulazu, a nalaze se i na informativnoj tabli na kojoj je grafički prikazana kružna šetna staza, ali i atrakcije koje se nalaze duž nje. Šetna staza je u potpunosti obeležena, obezbeđena i prilagođena svim tipovima turista, i opremljena mobilijarom kao što su odmorišta (klupe, stolovi, kante za smeće), mostići, česme koji su izgrađeni od kamena i drveta i potpuno se stapaju sa okolinom. Od objekata na ulasku se nalaze još toaleti, galerija umetničkih dela nastalih tokom kolonija, bar-restoran sa ognjištem koje je dostupno svim turistima i apartman za smeštaj gostiju.
Spomenik prirode se nalazi u gustoj listopadnoj šumi, praćenoj tokom Žute reke, koju šetna staza, koja vodi do krajnjeg odredišta – kamenih figura, preseca nekoliko puta. Na proleće je najniži sprat vegetacije u punom cvatu i doprinosti lepoti spomenika. Ambijent Đavolje Varoši je dopunjen mnogim umetničkim delima, nastalim tokom umetničkih kolonija koje se ovde održavaju, a koja prate motive đavola i svatova. Prva atrakcija pored koje staza prolazi su ostaci nekadašnjih saskih rudnika koji potiču iz 13.veka, a mogu se videti i sa leve i desne strane. Sasi su bili poznati kao vrsni rudari, te su ih srpski vladari unajmljivali u većini starih rudnika na području Srbije. Staza dalje prolazi pored prvog izvora mineralne vode – Crvenog vrela, i dalje vodi do prvog vidikovca sa kojeg se vide zemljane figure. Desno od prvog vidikovca, nalazi se i drugi viši vidikovac. Najbliže što se može prići figurama su upravo ova dva vidikovca, koja gledaju na zemljane figure, nastale uticajem erozije vode i vetra. Odatle se staza vraća nazad na polaznu tačku. Staza prolazi još pored crkve Sv. Petke, koja je ispunjena ikonama koje je slikar Bratislav Anđelković – Bata iz Vučja, slikao na kamenim pločama, lokalnog porekla. Na ikonama se nalaze svetovni prikazi, ali i prikaz Sv. Petke, đavola i seljaka, nastala po legendi o nastanku ove crkve. Staza vodi nazad do polaznog mesta, gde se još nalazi i mini pijaca, na kojoj možete pazariti suvenire, zanatske proizvode i lokalne tradicionalne prehrambene proizvode.

Šira oblast

Planina Radan – N 43°00'12“, E 21°29'48" - U okviru planine Radan nalazi se i Đavolja Varoš. Područje karakteriše značajan biodiverzitet i mnoštvo kulturno-istorijskih spomenika, kao što je arheološki lokalitet od izuzetnog značaja iz 4. veka Caričin grad – Justinijana Prima.

 

 

 

Prolom banja - N 43°02'10", E 21°24'03" - Prolom Banja se nalazi na jugu Srbije, na šumovitim padinama planine Radan. Poznata je pre svega po svojoj prirodnoj Prolom vodi, koja pripada retkoj grupi voda visokih balneoloških vrednosti. Banja je poznata ne samo kao lečilište već i kao mesto za rehabilitaciju, rekreaciju i odmor. Prolom voda se koristi u lečenju bolesti bubrega i mokraćnih puteva, organa za varenje, bolesti kože, krvnih sudova i reumatizma. Do Prolom banje se stiže iz pravca Beograda i Novog Sada autom - autoputem do Niša, a zatim magistralnim putem preko Prokuplja ka Kuršumliji (ne skretati prema gradu). Nastaviti do mesta Rudare, a zatim skrenuti levo ka Prolom Banji (10km od skretanja). Druga varijanta je autoputem do izlaza Pojate, preko Ćićevca, Kruševca, Blaca do ulaza u Kuršumliju. Nastaviti do mesta Rudare, a zatim skrenuti levo ka Prolom Banji (10km od skretanja). Iz pravca Niša se stiže automobilom magistralnim putem preko Prokuplja ka Kuršumliji (ne skretati prema gradu). Nastaviti do mesta Rudare, a zatim skrenuti levo ka Prolom Banji (10km od skretanja). Iz pravca Kruševca se automobilom stiže  preko Blaca do ulaza u Kuršumliju. Nastaviti do mesta Rudare, a zatim skrenuti levo ka Prolom Banji (10km od skretanja).

Lukovska banja - N 43°09'57.24", E 21°02'06" - Lukovska Banja se nalazi na jugu Srbije, na istočnim padinama Kopaonika. Nalazi se na 681 m nadmorske visine, što je čini najvišom banjom u Srbiji.  Lukovsku Banju karakterišu obilje izvora mineralnih voda i kristalno čist vazduh. Po broju izvora mineralnih voda, različitog sastava i temperature, i njihovoj izdašnosti (preko 100 l/s), spada u najbogatije u zemlji. Do Lukovske Banje je moguće stići autom preko Kuršumlije (36km) putem Kruševac - Blace - Kuršumlija ili magistralnim putem Niš - Prokuplje – Kuršumlija, ili preko 42km udaljenog Brzeća (Kopaonik) putem Brzeće - Blaževo - Merćez - Lukovska Banja.

 

Kuršumlija – N 43°08'27", E 21°16'04" - gradsko naselje u opštini Kuršumlija, koje se nalazi na jugu Srbije, blizu administrativne linije sa Kosmetom. Nalazi se u centralnom i gornjem toku reke Toplice, Kosanice i Banjske, što je čini jednom od retkih gradova na tri reke. U doba Rimljana, nazivala se Ad Fines, što znači na kraju, jer se nalazila na granici dve provincije. U Vizantijskom periodu nazivala se Toplica, i bila je sedište episkopije.

 

Flora

Flora u okolini Đavolje Varoši je definisana mikroklimatskim uslovima koji vladaju. Ova oblast pripada teritoriji planine Radan koja je već uvršćena u dokumentaciju za pripremu Natura 2000 programa, kao područje značajno za leptire – PBA. Osim toga, u izradi je stručno dokumentaciona osnova za proglašenje planine Radan za predeo izuzetnih odlika. Nalazi se na jugu Srbije. Planina se na istoku i jugu otvara u Pustorečku kotlinu, koja je izložena suncu i zbog toga ima topliju klimu. To je proizvelo pojavu hrastovog vegetacionog pojasa koji se sa 700 mnv podigao na 800-900mnv. Zahvaljujući takvoj klimi, na planini Radan opstalo je nekoliko endemskih i reliktnih biljnih vrsta.

Fauna

Na području planine Radan nalazi se ukupno 95 vrsta zaštićenih i strogo zaštićenih životinja, od čega najviše ptica (50 vrsta), zatim sisara (oko 20 vrsta, uključujući slepe miševe), 2 vrste riba, 8 vrsta gmizavaca i vodozemaca. 

Geologija i geomorfologija 

Geološku građu Đavolje Varoši i okolne planine Radan čine silikatne stene iz paleozoika sa kristalnim škriljcima. Ova oblast je zanimljiva po tome što procesije erozije tla aktivno menjaju njen izgled.

Klima

Klima na ovom području u osnovi je umereno kontinentalna. U odnosu na nizijsku klimu leto je nesto kraće ali nesto vlažnije, bez velikih letnjih sparina i "tropskih noći", a zime su duše, hladnije i snegovitije. Zbog blizine planina i visine pojacano je strujanje vazduha, koje posebno osvezava leti.Srednja godišnja temperatura vazduha je 10,3 °C. Srednji godišnji prosek padavina je 645 mm, suma sunčanih časova iznosi 1902, a srednja vlažnost vazduha je 77%.

Saobraćajna povezanost

Do Đavolje Varoši se dolazi putem Niš – Priština, odvajanjem na 8km posle skretanja za Prolom Banju. Nakon 6 km u selu Zebice se skreće levo i nakon 3 km se stiže na odredište. Đavolja Varoš je udaljena od Beograda 288km, od Niša 89km, od Kruševca 74km i od Kuršumlije 27 km.

×