SRP Deliblatska peščara Prikaži na mapi

KRISTALNI PESAK

Naziv: Deliblatska peščara


Status zaštite: Specijalni rezervat prirode
Upravljač- staralac: JP "Vojvodinašume", Šumsko gazdinstvo "Banat" Pančevo
Maksima Gorkog 24, 26000 Pančevo
Tel.: 013/342-899 (centrala), Fax: 013/353-585, www.vojvodinasume.rs
Osnovana: 2002.
Čuvarska služba: JP "Vojvodinašume", Šumsko gazdinstvo "Banat" Pančevo
Maksima Gorkog 24, 26000 Pančevo
Tel.: 013/342-899 (centrala), Fax: 013/353-585, www.vojvodinasume.rs
Vodička služba: JP "Vojvodinašume", Šumsko gazdinstvo "Banat" Pančevo
Maksima Gorkog 24, 26000 Pančevo
Tel.: 013/342-899 (centrala), Fax: 013/353-585, www.vojvodinasume.rs
Koordinate: N 45 55 03 E 21 06 55

Osnovne informacije:
Deliblatska peščara, sa moćnim naslagama eolskog peska i izraženim dinskim reljefom, te prisutnim peščarskim, stepskim i šumskim ekosistemima, sa karakterističnim mozaikom životnih zajednica i tipičnim predstavnicima flore i faune, predstavlja prirodni fenomen jedinstven u Evropi. Specifična flora i vegetacija obiluje raritetima, reliktima, endemima i subendemima, a među prirodnim retkostima brojne su i životinjske vrste kojima Peščara predstavlja jedino, ili jedno od retkih staništa kod nas. Ovaj prostor, kao najveća oaza peščarsko-stepske i šumske vegetacije koja je nekada dominirala Panonskom nizijom, jedan je od najvažnijih evropskih centara biodiverziteta i najznačajnije je stepsko područje u Jugoslaviji. Kao takva, Deliblatska peščara predstavlja jedinstven naučni poligon.
Istovremeno, ovo područje je vekovima pod uticajem čoveka, a naročito za poslednjih gotovo dvesto godina intenzivnih radova u šumarstvu, koji su umnogome izmenili predeoni lik Peščare.Deliblatska peščara je, kao takva, jedinstveno i neponovljivo ogledalo istorije prirode i čovekovog trajanja u njoj.

Šira oblast:
Pančevo 44 87 26 20 66 38
Pančevo je mesto u Banatu, na Tamišu. Teritorijalno gledano, Pančevo je sedište istoimene opštine kao i Južno-Banatskog okruga (Vojvodina, Srbija).Najstariji naziv naselja koje se nalazilo na mestu današnjeg Pančeva, na ušću Tamiša u Dunav, jeste Panuka. Zbog čestih promena gospodara (Rimljani, Kelti, Huni, Avari, Sloveni, Mađari, Tatari, Turci, Nemci) često se menja i naziv ovog strategijsko važnog mesta. Od Panuke postaje Panucea ili Panuča u 10. veku, Bansif u 12. veku, u 15. veku Pančal i Pensej, u 17. veku Pajčova ili Panziova i Bančova čak i u ranom 18. veku kao Čomva. Prvi put se u istoriji pominje kao grad, trgovačka varoš, 1153. godine koju između ostalih naseljavaju i Grci, naravno zbog trgovine. U 15. veku ga zauzimaju Turci i drže ga pod svojom vlašću do 1716. godine. Pod Austro−Ugarskom nosi ime Čomva pa onda Pančova, a od 1918. godine Pančevo.
Kovin 
Opština Kovin je opština u Republici Srbiji. Nalazi se u AP Vojvodina i spada u Južno-banatski okrug. Po podacima iz 2004. opština zauzima površinu od 730 km² (od čega na poljoprivrednu površinu otpada 47.753 ha, a na šumsku 10.266 ha). Centar opštine je grad Kovin. Opština Kovin se sastoji od 10 naselja.Na zapadu se graniči s opštinom Pančevo, na severu s opštinama Alibunar i Vršac, na istoku s opštinom Bela Crkva i na jugu Dunavom sa Smedrevom. Kovinska opština ima oblik nepravilne piramide. Prostire se najvećim delom na lesnoj terasi i aluvijalnoj ravni Dunava. Južnim delom opštine protiče reka Dunav.Prirodni rezervat Deliblatska peščara se najvećim delom svoje teritorije upravo nalazi na teritoriji opštine Kovin.

Zoniranje:
I režim 2.353,80,00ha (6,76%)
II režim 8.218,59 ha (23,60 %)
III režim 24.256,93 ha (69,65 %)

Međunarodni status zaštite:
IBA – Značajno područje za ptice od 1989. god
IPA – Značajno područje za biljke od 2005. god
ICPDR –od 2004. god
Ramsar lokalitet od 2006. god

Flora:
Zastupljenost peščarskih, stepskih i šumskih tipova ekosistema, sa karakterističnim mozaikom životnih zajednica uslovila je prisustvo raznovrsne i bogate flore. Konstatovano je oko 900 vrsta viših biljaka, od kojih su mnoge rariteti, relikti, kao i vrste koje su u svom rasprostranjenju ograničene na Panonsku niziju (panonski endemi), odnosno i na njeno okruženje (panonski subendemi). Sve ove vrste su od naročitog naučnog značaja.
Među vrstama, od kojih su mnoge zakonom zaštićene, ističu se one za koje je Deliblatska peščara jedino, ili jedno od samo nekoliko nalazišta u Vojvodini i Srbiji. Takve su: banatski božur (Paeonia officinalis subsp. banatica), stepski božur (Paeonia tenuifolia), pančićev pelen (Artemisia pancicii), šerpet (Rindera umbellata), kockavica Degenova (Fritillaria degeniana), kao i ljubičice Viola altayana i Viola nemenyana. Ove ljubičice su hibridi koji su značajni kao lokalni endemi.

Fauna:
Među retkostima faune ističu se vrste sa stepskih staništa: pustinjski mravi, mravlji lav, banatski soko, orao krstaš, stepski skočimiš, tekunica, slepo kuče, stepski tvor i druge. Za neke od njih, Deliblatska peščara je jedino ili jedno od malobrojnih preostalih staništa u Srbiji. Specifičnost Rezervata je i stalna populacija vuka.

Geologija , geomorfologija, hidrologija:
Područje Deliblatske peščare predstavlja izrazitu sliku geoloških procesa koji su se događali tokom pleistocena. Naslage peska, delom nastale taloženjem Dunava na ulasku u Đerdapsku klisuru, a delom donete karpatskim rekama Karaš, Nera i Moravica, razvejavaju se, pod uticajem vetrova i stvaraju specifičan dinski reljef.Deliblatska peščara predstavlja izuzetno bezvodno područje. Izvora i površinskih vodotoka nema.

Klima:
Polustepska klima sa prosečnom količinom vodenog taloga od 633 metara, srednjim godišnjim temperaturama od 9,5-11oC i neobično velikim kolebanjima temperature kako tokom godine, tako i u toku dana izdvajaju prostor Deliblatske peščare od neposredne okoline. Za područje Peščare tipična odlika mikroklime su mrazišta, u međudinskim udolinama, u kojima godišnja amplituda ekstremnih temperaturnih vrednosti na površini tla iznosi i do 730C.

×